برای دورترین نزدیک

 برایت ای دورتر از دورها،

برایت ای دست نیافتنی ترین آرزوها،

گل چیده ام؛

               از باغ حسرتم.

بگذار ، فقط برای یکبار

           پیش از شنیدن سیاه واژگان یأس،

                                   در امتداد کوچه ی آرزوها،

آنگاه که سخت فشرده ام دستانت را به دستانم؛

گام برداریم دوشادوش هم،      

                                                          گرچه فقط، خیالی باشد و بس.

 چه حسی ست،هراس تو را داشتن! آه  

 چه جنونی ست، تو را نیاز داشتن! آه

روشن تر از سیاهیِ بختم؛

                 پایانِ غمنامه های بی فرجامِ عشقهای خیالی من اند؛

                                                                       آغازی می خواهم.      

      زندان قلبم را دگر جایی نیست

                                        گورستان احساسم را قبری؛             

عاشقانه هایم بیکار و سرگردان،
                    بر لبِ حوضِ حیاطِ خانهء قدیمی می گریند؛

                                               اسیر و دربندِ خلوتِ رخوت آمیزِ بی کسی ها؛
آغازگری می خواهم

  

مرتضی علیزاده  

هوس

باز بوده باز
               پنجره ی خیال
                               و دگر بار تو ای هوس؛
                                                              آرام و نم نم خزیدی
به دشت سرد ذهنم؛
  
و دوباره ها را باز خریدی به جان خسته ام
                                       و باز سینه ام را کویر تفتان حسرت ها کردی
تو را در زندان کدامین کشورِ جان حبس کنم؟!
 چگونه بگریزم از مرزهای گسترده ی سرزمین نامرئی ات؟!

هوسِ ترکت را دارم ...

          
                        مرتضی علیزاده

تو را در روزگاری دوست دارم که نمی داند عشق چیست!!

1

من نه مهندسِ معماری مشهورم

نه پیکرتراشی از دورۀ رنسانس

و مرا با مرمر، تاریخی ممتد نیست...

اما خوش دارم به تو یادآور شوم که دستانم چه کرده است

تا پیکر زیبایت را پرداخت کند ...

و به گلهایش بیاراید و ... به ستاره ها ... و به شعرها ...

و مینیاتورهای خط کوفی ...

2

نمی خواهم به رخ بکشم استعدادهای خود را در بازنویسی ِ تو ...

و در طبعِ مجدّدِ تو ...

و نقطه گذاری دوبارۀ تو از الف ... تا یاء ...

زیرا شیوۀ من نیست که اعلام کنم چه کتابی تازه نوشته ام ...

و کدام زنی افتخار عاشق شدنش را داشته ام ...

و افتخار تألیفـش را از قلۀ سَـر ...

تا انگشتان ِ پا ...

که این خواسته نه در خور تاریخ من در شعر است

نه در شأن عزّت نفس ِ دلدارانم!!

3

نمی خواهم به تو ترازنامه نشان دهم

از شمارِ خالهایی که بر نقرۀ شانه هایت نشانده ام ...

و از شمارِ چراغهایی که در خیابانهای چشمانت آویخته ام ...

و از شمارِ ماهیهایی که در خلیجهایت پرورده ام ...

و از شمارِ ستاره هایی که در زیر پیراهنهایت یافته ام ...

و از شمارِ کبوترانی که میان سینه هایت پنهان کرده ام ...

که این خواسته در خورِ غرور مردانۀ من نیست 

و غرورِ دو نار سینه ات ...

4

بانویِ من،

تو آن رسوایی ِ زیبایی هستی که به آن معطّر می شوم

 و آن شعرِ بشکوه که آرزو دارم امضای خود را پای آن بگذارم

و آن زبان که از آن زر و لاجورد می ریزد

پس چگونه می توانم که در میدان های شهر فریاد برنیاورم:

تو را دوست دارم ... تو را دوست دارم ... تو را دوست دارم؟

چگونه می توانم آفتاب را در کشورهای خود نگه دارم؟

چگونه می توانم با تو در بوستانی آزاد قدم بزنم

و ماهواره ها درنیابند که تو محبوبِ منی؟

5

من نمی توانم ممّیزی پیشه کنم

بر پروانه ای که در خونم شنا می کند ...

نمی توانم مانع از آن بشوم

که سایبانی از یاسمن از شانه ایم بالا برود ...

نمی توانم شعر عاشقانه ای را در زیر پیراهن خود پنهان کنم

زیرا که مرا با خود منفجر خواهد کرد ...

6

بانوی من،

منم مردی رسوای شعر

و تویی زنی زسوای کلمات ِ من ...

من مردی هستم که جز عشقِ خود را به تن نمی کنم

و تو زنی هستی که جز مادینگی خود را بر تن نمی کنی ...

پس به کجا رو نهیم ای محبوبِ من؟

و چگونه نشانهای عشق را بر سینۀ خود بیاویزیم؟

و چگونه عیدِ سن والنتاین را جشن بگیریم ...

در روزگاری که نمی داند عشق چیست؟

7

بانویِ من،

آرزو داشتم به تو در روزگاری دیگر دل می باختم

که مهربان تر می بود، و شاعرانه تر ...

و به رایحۀ کتابها ... و شمیم ِ یاسمن ...

و بوی آزادی ...

حسّاس تر !!

8

آرزو داشتم که در دورۀ شارل آزناوور، محبوب من می بودی ...

و دورۀ ژولیت گریکو ...

و پل الوار ...

و پابلو نرودا ...

و چارلی چاپلین ...

ومحمود درویش ...

و نجیب الریحانی ...

9

آرزو داشتم شبی

شام را با تو در فلورانس باشم

آنجا که تندیسهای میکل آنژ

همچنان نان و شراب را

با زائرانِ شهر قسمت می کنند ...

10

آرزو داشتم به تو دل می باختم

در روزگار ِ فرمانروایی ِ شمع ... و هیزم ...

و بادبیزانهای اسپانیایی ...

و نامه های مکتوب به شاهپر ِ پرنده ...

و پیراهنهای پُرچین رنگین کمانی

نه در عصر موسیقی ِ دیسکو ...

و خودروهای فِراری ...

و شلوارهای پارۀ جین!!

11

آرزو داشتم که با تو در روزگاری دیگر دیدار می کردم

روزگاری که در آن زمام قدرت در دست گنجشکان می بود ...

یا در دست آهوان ...

یا در دست قوها ...

یا در دست پریان دریایی ...

یا در دست نقّاشان، موسیقیدانان، شاعران ...

یا در دست عاشقان، کودکان، مجانین ...

12

آرزو داشتم که از آن ِ من می بودی

در روزگاری که نه به گل رز ستم روا می داشت، نه به شعر

نه به نِی، نه به زن بودن زنان ...

اما افسوس که ما دیر رسیدیم ...

و در روزگاری به جستجوی گل سرخِ عشق رفتیم 

که نمی داند عشق چیست!!

نزار قبانی

لندن، آوریل 1996

Do Wolves Fall in

Do Wolves fall in ...
A Poem by Morteza Alizade  

The only sweetheart whom I love, You are, is a lie!

You don't know to how many I've said before "goodbye"!

But I've not been a wolf in a sheep clothing,

Each one is needed like a deep breathing,

Not needed always the deep ones but sometimes,

As in poems I often put different rhymes.

A breath you take to be alive,

Shouldn't be kept, if you wanna survive.

By the all an easy friend told,

I thaught what made him so bold?

While I prefered to taste all the bitter,

Hoping spring comes after the winter.

The easy friend said to me again:

All experienced's advice, so don't bargain:

Pile up, even in the winter as you can the seed,

Since there is not a guaranteed spring indeed.

يا سِتً الدٌنيا يا بيروت...

غمگين مي شوم ...

محزون و ماتم زده ...

اينك كه مي بينم ديوي عكس ِ مار بر ديوار كشان

با هلهله اي از ناچاري ِ مردمان

بر خاك ِ عشقْ ، سرزمين ِ مادري ، مي فشارد دَدمنشانه گام

مرا هراسي ست ...

هراس ِ از تاب و توان كم ِ سنگفرش هاي بيروت ...

گرچه شاهدي است فينيقيه  بر خون و آتش هزاران سال ...

اما هراس من از دشمن دوست نماست ...

                                                                                                                                                                    مرتضي عليزاده

***

يا سِتِّ الدُّنيا يا بيروت

1

اي بانوي جهان، اي بيروت...

دستبندهاي ياقوت نشانت را كه فروخت؟

انگشتري ِ جادوييت را كه در مصادره گرفت؟

بافه هاي زريّنت را كه بريد؟

شادي ِ خفته در چشمان سبزت را كه بسمل كرد؟

كه با كارد بر رخسار ِ تو خط كشيد؟

و بر لبهاي باشكوهت آب ِ آتش ريخت؟

آب دريا را كه با سم آلود؟ كينه بر كرانه هاي گـُلفام كه افشاند؟

اينك ما آمده ايم ... عذرخواه ... و معترف

كه با ذهنيتي قبيله اي به تو آتش كرديم ...

و زني را كشتيم ... كه نامش ‹آزادي› بود ...

2

 ما چه مي گوييم اي بيروت ...

كه در چشمانت خلاصه ي اندوه ِ انسانهاست

و بر نارهاي سوخته ي سينه ات ... خاكستر ِ جنگ ِ خانگي

 چه گوييم اي باد ِ بيزان تابستان، اي گل سرخ ِ كامكاري ِ تابستان

كه گمان مي كرد كه با تو ديدار كنيم و تو ويران باشي؟

كه گمان مي كرد گل ِ سرخ را هزاران سگ دندان برويد؟

كه گمان مي كرد روزي چشم به جنگ مژگان برخيزد؟

چه گوييم اي مرواريد ِ من؟

اي خوشه ي گندم ِ من؟ ...

اي مدادهاي من ...

اي رؤياهاي من ...

اي برگهاي شعر ِ من ...

تو را اين سنگدلي از كجا آمد،

كه تو را نازكدلي ِ پريان داشتي ...

هيچ فهم نمي كنم چگونه گنجشك ِ خانگي

به گربه ي شبْ شكار ِ وحشي تبديل شده است ...

هيچ فهم نمي كنم اي بيروت

كه چگونه بُردي از ياد، خدا را ...

و به روزگار ِ بت پرستي بازگشتي ...

3

از زيرِ خيزاب ِ كبود برخيز ، اي عشتار

چون سرود ِ گـُل ِ سرخ برخيز ...

يا چون سرود ِ آتش

كه پيش از تو ... پس از تو ... چون تو ... چيزي نيست

تو خلاصه اي هستي زندگي ها را ...

اي باغ ِ مرواريد ...

اي بندرگاه ِ عشق ...

اي طاووس ِ آب ...

پاس ِ عشق و خاطر ِ شاعران  برخيز

پاس ب نان و خاطر ِ درويشان برخيز

عشقْ تو را مي خواهد ... اي زيباترين شهبانو

و خدايْ تو را مي خواهد ... اي زيباترين شهبانو

 اينك تو، چون همه ي زيبارويان ، خَراج ِ زيبايي ِ خود را پرداختي

و جـِـزْيه ي تمامي ِ كلمات را ...

4

از خواب ِ خود برخيز

 اي شهبانو ، اي فروزافكن، اي چراغ ِ شعله ور در دل

برخيز تا جهان بر جايْ مانـَد اي بيروت ...

و ما نيز بر جايْ مانيم ...

و عشقْ نيز ...

برخيز

اي زيباترين مرواريدي كه دريا پيشكش كرد

اكنون دانستيم

معناي كشتن ِ گنجشكي را در سپيده دم ...

اكنون دانستيم

معناي تهي كردن ِ شيشه ي جوهر را بر طرح آسمان ِ تابستان ...

اكنون دانستيم

كه ما ضدّ ِ خدا بوديم و ... ضدّ ِ شعر ...

5

اي بانوي جهان ، اي بيروت ...

اي جايگاه ِ نخستين قرار ... و نخستين عشق ...

و آنجا كه شعر نوشتيم

 و در كيسه هاي مخملش پنهان داشتيم ...

اكنون اعتراف مي كنيم

كه ما چون بيابانگردان به تو دل باخته بوديم ...

و درست ...  چون بيابانگردان

عشقبازي مي كرديم ...

اكنون اعتراف مي كنيم ... كه تو يارِ ما بودي ...

شب همه شب به بسترت پناه مي آورديم

و سپيده دم چون بيابانگردان كوچ مي كرديم

اكنون اعتراف مي كنيم ... كه بيسوادان بوده ايم ...

و نمي دانستيم چه مي كنيم ...

اكنون اعتراف مي كنيم ... كه از قاتلان بوده ايم ...

و سَرت را ديده ايم

كه چون گنجشك در پاي صخره اي رَوْشه مي افتاد ...

اكنون اعتراف مي كنيم

كه در هنگام اجراي حُكم در حقّ ِ تو

شهود ِ كذب بوده ايم ...

6

در برابر ِ خداي يگانه اعتراف مي كنيم

كه ما به تو رشك مي بريدم ...

و زيبايي ات ما را آزار مي داد ...

اكنون اعتراف مي كنيم

كه نه دادت داديم ... نه بيگناهت دانستيم ... نه پيامت فهم كرديم ...

و به جاي ِ گـُل سُـرخْ ارمغانت دشنه آورديم ...

و در برابرِ خداي دادگر اعتراف مي كنيم

كه با تو رفت و آمد داشتيم ...

حشر و نشري داشتيم ...

با تو همبستر شديم ...

و تو را آبستن ِ بار ِ گناه ِ خويشتن كرديم ...

اي بانوي جهان، از پس ِ تو ما را بسنده نيست ...

اكنون دانستيم ... كه در ما ريشه دوانده اي ...

اكنون دانستيم ... كه دستانمان به فعل ِ چه گناهاني آلوده است ...

7

يزدان ... در نقشه ي بهشتْ لبنان را مي جويد

دريا در دفتر آبي ِ خودْ لبنان را مي جويد

ماه ِ سبز نيز

بازگشته است تا با لبنان پيوند كند ...

اي گوهرِ شب، زنبق ِ سرزمين ها ، دستت را به من بده

اكنون اعتراف مي كنيم

كه ما آزارگر و خون باره بوده ايم ...

كارگزاران ِ اهريمن بوده ايم ...

اي بانوي جهان، اي بيروت

چون شكوفه ي بادام بُن در نيسان، از زير ويرانه ها برخيز

از زيرِ بار ِ اندوه خود برخيز

كه انقلاب از زهدان ِ اندوهان زاده مي شود

برخيز پاسداشت ِ بيشه ها را ...

رودها را ...

دره ها را ...

برخيز پاسداشت ِ انسان را ...

ما خطا كرديم اي بيروت

طلب ِ عـفو و آمرزش را آمده ايم ...

8

هنوز دوستت مي دارم اي بيروت ِ شوريده ...

اي رودي از خون و جواهر

هنوز دوستت مي دارم اي بيروت ِ نهاد پاك...

بيرئت ِ ناهنجاري و آشفتگي ...

بيروت ِ گرسنگي كفرآلود ... و سيري ِ كفرآلود ...

هنوز دوستت مي دارم اي بيروت ِ داد ...

بيروت ِ داد ...

بيروت ِ اسيري ...

و اي بيروت ِ قاتل  و شاعر ...

هنوز دوستت مي دارم اي بيروت ِ عشق ...

و اي بيروت ِ سر بُريدن از گوش تا به گوش ...

هنوز دوستت مي دارم به رغم ِ حماقت هاي آدميان ...

هنوز دوستت مي دارم اي بيروت ...

چرا اكنون نيآغازيم ؟

                                                                              نزار قباني

درویش؛ شاعر صلح

امروز 8 آگوست 2010 است و 2 سال پیش در چنین روزی شاعر آرزوهای آزادی و عاشقی در سرزمین نخل و زیتون؛ محمود درویش زندگی را بدرود گفت. یادش گرامی.

محمود درویش از شعر خود بعنوان سلاحی در جهت نه انتقام و تنفر که صلح و عشق و انسانیت سود برد. او را دوست می دارم.

شعر زیر از محمود درویش که فادی جوده  Fady Joudah  آن را به انگلیسی برگردانده است. حتماً آن را به فارسی برمی گردانم.

سفر باید کرد

تا کي غم آن خورم که دارم يا نه
وين عمر به خوشدلي گذارم يا نه
پرکن قدح باده که معلومم نيست
کاين دم که فرو برم برآرم يا نه خیام

***

بر خیر و مخور غم جهان گذران
خوش باشو دمی به شادمانی گذران
در طبع جهان اگر وفایی بودی
نوبت به تو خود نیامدی از دگران خیام

***

هنگام سپیده دم خروس سحری
دانی که چرا همی کند نوحه گری
یعنی که نمودند در آیینه صبح
کز عمر شبی گذشت و تو بی خبری خیام

***

چند وقتی است که در افکار روزمره غوطه ورم. سخن به گزافه نگفته ام اگر بخش بزرگی از افکارم در پی آینده مبهم می گذرد. روزها و شب ها می گذرند با دوستان یا بی دوستان. با خنده ای مصنوعی بر لب ، با درد دل های تکراری ، یا غم های کلیشه ای ، با غم عشق های پوشالی ، با روزمرگی کشنده ، با هراس ناپیدای فردا ،اندیشه های گوناگون یکی پس از دیگری ذهن رو به سترون شدنم را می آزارد. گویی پیشگویی حوادث بسیاری را باید کرد اغلب ناخوشایند. آن هنگام که در سکوت مرگبار کوهستان یکدست سپیدپوش مسیرت را گم کرده ای و نمی دانی راه کجاست و سرگردانی و وقتی فریاد کمک برآوری بهمن مشکلات تو را در زیر انبوه ستهمش مدفون می کند. در این بین ؛ در میان انبوه ظلمات و تاریکی ها گهگاه اشعه هایی از نور لحظه ای بر تو می تابند و فلاش وار برای لحظاتی کمتر از ثانیه ، نوید نور را می دهند. به سفر زیاد اندیشیده ام اما پای دربندم. شاید باید عملاً به برخی اشعار خیام رنگ و جلوه ی عملی بخشم. زندگی واقعاً کوتاه تر از آن است که در تردید  میان ماندن و نماندن بین تاریکی ها معلق باشی. سفر باید کرد...

تیتر

گاهی اوقات دلت می خواهد فقط تیتری بزنی و همان طور که نشئه ی آهنگی (به تعبیر من) خوشبختی آور هستی رها کنی و فقط به رؤیاهایت بیندیشی... اما از آنجا که زبان های (دل) با یکدیگر تفاوت دارند مشکل بشود دیگران را درک کرد و دیگران هم تو را.

C'a été notre maison la nuit dernière

Comme toujours, la guerre

Entre le père et la mère

La mère pleure

Le père crie

Qu'est-ce que je dois faire?

Très seul je suis

Tout seul

La vie

Comme amère tu es!

Très nulle!

Je te baise la vie!

تو کجایی؟

تو کجایی؟ در گستره ی بی مرز این جهان، تو کجایی؟ من در دوردست ترین جای جهان ایستاده ام: کنار تو!                                   احمد شاملو

                                                                                                                                                      

***

حقیقت این است که زبانم بند می آید؛ چیزی برای گفتن نمی یابم! من این طوری هستم. هرگاه احساس می کنم مثل آب خوردن و در روز روشن حقم پایمال می شود به خودم پناه می برم و به وجدانم نه به خدای دیگران و نه به تو. من ضعیف نیستم. همه مثل هم نیستند. من نوشتن را دوست دارم. من شعر را دوست دارم. دیروز که 6 سالم بود؛ رحماندوست را با حنجره ای کودکانه از بالکن یک روز بهاری با نوای چُغُک ها از پنجره ی خانه ی مادرجان به دنیای زیبایی ها سر دادم واز لذتش اشک در چشمان بادامی ام حلقه زد. من می نویسم. من جمله می آفرینم. من قواعد خودم را دارم. من التماس نمی کنم. من مبارزه می کنم. من انتقاد می کنم. این زندگی است. این ادبیات است. از اینکه بر سر مبلغی نمره چانه زنی کنم شرمم می شود. عاری از خطا نیستم. مملو از خطا هستم. اما حق به جانب نمی نگرم. من حرفی ندارم که برایت بزنم؛ من زندان نانوشته ها بوده ام. اینک این منم. بختِ لختم را برای خود نگاه می دارم. وقتی می بینم چیزی برای از دست دادن ندارم دنیا را دوست دارم؛ هراسی نیست چون.

لذت رنج

گاهی اوقات از رنج بردن لذت می برم و نمی دانم  گلایه از رنجی که می برم یعنی چه؟ آیا می خواهم به لذت خود پایانی توجیه مند داده باشم یا خود را توجیه کنم؟ من هیچ نمی دانم!

                                                ***

آن گاه که قلبت تو را می فریبد
                        آن گاه که چشمانت به تو دروغ می گویند
                                                                            از محبوب خود چه انتظار داری؟!
آن گاه که روح زخمی ات حریصانه آغوش گرم مرگ را می جوید
                 چه به دنبال سینه های مالامال از ریا هستی؟!
آن گاه که دوستان بی آنکه بخواهند؛ خنجر بر قلبت فرود می آورند
                                          در پی کدامین همراز می گردی؟!
آن گاه که عقل و منطق؛ به سان حاکمانی جبار به پیمودن زوالی تألم بار امرت می کنند
سعادت را در کدامین عقل و منطق می جویی؟!
آن گاه که ظلمات شب، مونس روحی زجرآلود شده اند
          هنگامه ی پگاه، انوار خورشید؛ نیزه های زهرآلود دیگرند!

                    کدامین امید را امیدواری؟!

Lesson from the Kama Sutra

LESSON FROM THE KAMA SUTRA
A poem by Mahmoud Darwish (translated from Arabic)

 
Wait for her with an azure cup.
Wait for her in the evening at the spring, among perfumed roses.
Wait for her with the patience of a horse trained for mountains.
Wait for her with the distinctive, aesthetic taste of a prince.
Wait for her with seven pillows of cloud.
Wait for her with strands of womanly incense wafting.
Wait for her with the manly scent of sandalwood on horseback.
Wait for her and do not rush.
If she arrives late, wait for her.
If she arrives early, wait for her.
Do not frighten the birds in her braided hair.
Wait for her to sit in a garden at the peak of its flowering.
Wait for her so that she may breathe this air, so strange to her heart.
Wait for her to lift her garment from her leg, cloud by cloud.
And wait for her.
Take her to the balcony to watch the moon drowning in milk.
Wait for her and offer her water before wine.
Do not glance at the twin partridges sleeping on her chest.
Wait and gently touch her hand as she sets a cup on marble.
As if you are carrying the dew for her, wait.
Speak to her as a flute would to a frightened violin string,
as if you knew what tomorrow would bring.
Wait, and polish the night for her ring by ring.
Wait for her until Night speaks to you thus:
There is no one alive but the two of you.
So take her gently to the death you so desire,
and wait.